Najlepszy koan jaki istnieje, to miłość, to związek. (...). Związek to puzzle bez wskazówki i klucza do nich. I chociaż próbujesz sobie z nim radzić, to nigdy nie będziesz w stanie dać sobie z nim rady. Nikt nigdy nie był w stanie sobie z nim poradzić. Jest stworzony w taki sposób, że po prostu pozostaje puzzlem. Im bardziej próbujesz go zdemaskować, tym bardziej staje się tajemniczy. Im bardziej próbujesz go zrozumieć, tym bardziej staje się nieuchwytny.

    Jest to koan znacznie większy od tego, który mistrz Zen daje swoim uczniom, ponieważ ich koany są medytacyjne - i osoba pozostaje z nim sam na sam. Kiedy dany jest ci koan związku jest on o wiele bardziej skomplikowany, ponieważ jest was dwoje - inaczej uformowanych, inaczej uwarunkowanych, przeciwnie polaryzujących, zmierzających w przeciwnych kierunkach, manipulujących sobą nawzajem, próbujących posiąść, zdominować.... tysiące i jeden problemów.

    Podczas medytowania, jedynym problemem jest jak być spokojnym, jak nie zostać uchwyconym przez myśli. W związku istnieje tysiące i jeden problemów. Siedź spokojnie obok swojej żony i zobaczysz - od razu zacznie dociekać: "Dlaczego jesteś taki spokojny? O co ci chodzi?". Lub powiedz coś i będziesz w kłopocie - cokolwiek powiesz, pozostajesz zawsze nierozumiany.

    Żaden związek nigdy nie osiągnął punktu w którym nie ma żadnego problemu. A gdy czasem widzisz taki związek, który dochodzi do punktu w którym nie ma już więcej problemów, to po prostu oznacza, że to już nie jest dłużej związek. Związek zaniknął - walczący zmęczyli się, zaczęli akceptować rzeczy takimi jakimi są. Są znudzeni, już nie chcą dłużej walczyć. Pogodzili się z tym, nie chcą już niczego polepszać.

W przeszłości ludzie próbowali stworzyć rodzaj harmonii siłą. Dlatego przez wieki, kobiety były represjonowane - to był jeden sposób ustalania porządku. Po prostu zmuś kobietę by podążała za mężczyzną, i już nie ma dłużej żadnego problemu. Ale to także nie jest już związek. Gdy kobieta nie jest już niezależną osobą problem znika - ale kobieta także znika. Wtedy jest ona rzeczą do użycia, zanika radość i mężczyzna zaczyna rozglądać się za innymi kobietami.

Jeśli kiedykolwiek napotkasz szczęśliwie małżeństwo, nie ufaj pozorom. Wejdź trochę głębiej w to co widzisz i będziesz zaskoczony. Słyszałem raz o jednym szczęśliwym małżeństwie....

    Farmer zdecydował, że nadszedł czas na ożenek, więc zaprzągł swego muła i pojechał do miasta znaleźć żonę. Po jakimś czasie, znalazł kobietę i pobrali się. Więc oboje wspięli się na muła i ruszyli ku farmie. Po jakimś czasie muł stanął i nie chciał się dalej ruszyć. Farmer zszedł z niego, znalazł dużego kija i zaczął go nim okładać, dopóki ten się nie ruszył.

"To było raz" powiedział farmer.

Kilka mil później muł stanął ponownie i cała scena powtórzyła się. Po biciu, gdy muł ponownie się ruszył, farmer powiedział: "To był drugi raz".

Kilka mil później, muł zatrzymał się po raz trzeci. Farmer zszedł z niego, ściągnął swoją żonę na dół, wziął pistolet i strzelił mułowi prosto między oczy, zabijając go na miejscu.

"To była głupia rzecz, którą uczyniłeś!" krzyczała żona. "To było wartościowe zwierzę i tylko dlatego, że zdenerwowało cię, zabiłeś je! To było głupie, bezmyślne....." kontynuowała tak przez jakiś czas. Gdy przestała na chwilę by wziąć oddech, farmer odpowiedział: "To było raz".

I mówią, że po tym żyli na zawsze w szczęśliwym małżeństwie!

    To jest jeden sposób rozwiązywania rzeczy, tak postępowano w przeszłości. W przyszłości, przeciwny układ będzie wypróbowany - mąż będzie musiał podążać za żoną. Ale sytuacja jest ta sama.

Związek jest koanem. I dopóki nie rozwiążesz bardziej fundamentalnych rzeczy w sobie, nie możesz go rozwiązać. Problem miłości może zostać rozwiązany tylko wtedy gdy został rozwiązany problem medytacji, nigdy wcześniej. Ponieważ to tak naprawdę to dwie niemedytujące osoby tworzą problem. Dwie osoby które są w pomieszaniu, które nie wiedzą kim są - i naturalne jest, że powielają nawzajem swoje pomieszanie, potęgują je.

    Dopóki medytacja nie jest osiągnięta, miłość pozostaje nieszczęściem. Gdy raz nauczysz się jak żyć samemu, gdy raz nauczysz się jak cieszyć się swą prostą egzystencją, bez żadnego powodu, wtedy istnieje możliwość rozwiązania drugiego, bardziej skomplikowanego problemu dwóch osób będących razem. Tylko dwoje medytujących może żyć w miłości - i wtedy miłość nie będzie koanem. Ale wtedy nie będzie to także związek w sensie w jakim go pojmujesz. To będzie stan miłości, a nie stan związku.

Więc ja rozumiem problem związku. Ale zachęcam ludzi do wchodzenia w te kłopoty ponieważ te kłopoty uczynią cię świadomym fundamentalnego problemu - że ty, głęboko w środku swego bytu, jesteś zagadką. I, że drugi człowiek jest po prostu twym lustrem. Jest trudno poznać swoje problemy bezpośrednio, jest bardzo łatwo poznać je w związkach. W nich dostępne jest ci lustro; możesz ujrzeć swoją twarz w lustrze i drugi może ujrzeć swoją twarz w lustrze. I obydwoje są pełni gniewu bo obydwoje widzą brzydkie twarze. I naturalnie oboje krzyczą na siebie nawzajem, bo ich naturalną logiką jest, "To ty, to lustro, czynisz, że wyglądam tak brzydko. Tak poza tym jestem piękną osobą".

To jest problem, który kochankowie próbują rozwiązać i nie umieją. Co mówią raz po raz to: "Jestem taką piękną osobą, ale to ty czynisz, że wyglądam tak brzydko".

Nikt nie czyni cię brzydkim - ty jesteś brzydki. Przykro mi, ale tak jest. Dziękuj drugiemu, bądź wdzięczny drugiemu, ponieważ on/ona pomaga ci ujrzeć twą twarz. Nie złość się i wejdź w siebie głębiej, wejdź głębiej w medytację.

    Lecz co się dzieje, to gdy osoba jest zakochana, wtedy zapomina o medytacji. Spoglądam wokół siebie - widzę, iż brakuje kilku osób i wiem co się im przydarzyło. Miłość im się przydarzyła. Teraz myślą, że nie są tu potrzebni. Przyjdą tylko wtedy gdy miłość wykreuje dużo problemów, które staną się dla nich niemożliwymi do rozwiązania. Wówczas przyjdą i zapytają "Osho, co robić?"

Gdy jesteś zakochany, nie zapominaj o medytacji. Miłość niczego nie rozwiąże. Miłość pokaże ci tylko kim jesteś, gdzie jesteś. I to jest dobre, że miłość czyni cię uważnym - uważnym na całe pomieszanie i chaos w tobie. Teraz jest czas by medytować! Jeśli miłość i medytacja idą w parze, będziesz mieć oba skrzydła, będziesz mieć balans.

I coś przeciwnego także się wydarza. Kiedy osoba zaczyna wchodzić głębiej w medytację, zaczyna unikać miłości, ponieważ myśli, że jeśli wejdzie w miłość to jej medytacja zostanie zakłócona - to jest także niewłaściwe. Medytacja nie zostanie zakłócona, przeciwnie - miłość pomoże medytacji. Dlaczego pomoże? Ponieważ miłość będzie ci pokazywać gdzie są ciągle problemy. Bez miłości staniesz się nieświadomy swoich problemów. Ale stanie się ich nieświadomym nie oznacza wcale ich rozwiązania. Jeśli nie ma lustra, nie oznacza to, że nie masz żadnej twarzy.

    Miłość i medytacja powinny iść ręka w rękę Jest to jedno z najbardziej istotnych przesłań którym chciałbym się z tobą podzielić: Miłość i medytacja powinny iść ze sobą ręka w rękę. Kochaj i medytuj, medytuj i kochaj - i powoli, powoli, powoli ujrzysz wschodzącą w tobie nową harmonię. Tylko ta harmonia uczyni cię pełnym.

PYTANIA

Jak mogę być pewien, że kobieta kocha mnie naprawdę, a nie odgrywa żadnych gier?

    To jest trudne! Nikt nigdy nie był w stanie być tego pewnym ponieważ, tak naprawdę, miłość jest grą. To jest jej rzeczywistość! Więc jeśli czekasz i obserwujesz, myślisz i analizujesz czy ta kobieta, która jest w tobie zakochana tylko gra czy też prawdziwie kocha, nigdy nie będziesz w stanie kochać żadnej kobiety - ponieważ miłość jest grą, najwyższą grą.

Nie ma potrzeby pytania o jej prawdziwość. Graj w grę, to jest jej rzeczywistość. I jeśli zbyt bardzo poszukujesz rzeczywistości, wtedy miłość nie jest dla ciebie. Ona jest marzeniem, fantazją, to fikcja - ona jest romansem, poezją. Jeśli bardzo poszukujesz rzeczywistości, to miłość nie jest dla ciebie. Wtedy medytuj.

I ja wiem, że pytający nie jest tego typu - żadna medytacja nie jest możliwa dla niego, przynajmniej nie w tym życiu! Ma wiele karmy do spełnienia z kobietami. Więc stale myśli o medytacji i stale spotyka się z tą kobietą czy tamtą. Obecnie kobiety z którymi się spotyka, one także przychodzą do mnie i mówią "Czy on naprawdę jest w nas zakochany? Co robić?" I oto on wychodzi teraz z tym pytaniem!

Ale ten problem pojawia się w każdym z nas prędzej czy później, ponieważ nie ma sposobu by go uniknąć. (...) Jesteśmy sobie tak obcy - jesteśmy obcy, i nasze spotkanie jest po prostu przypadkowe. Nagle krzyżują się nasze drogi, nie wiemy kim jesteśmy, nie wiemy kim jest druga osoba. Dwoje obcych sobie spotyka się na drodze, czując się osamotnionymi, trzymają się za ręce - i myśląc, że są zakochani.

Potrzebują drugiego człowieka, z pewnością, ale jak być pewnym, że tam jest miłość?

Czytałem raz piękną anegdotę; posłuchajcie jej uważnie:

    Późną nocą do małego środkowozachodniego miasteczka przybyła kobieta, i okazało się, że nie ma ani jednego wolnego pokoju w hotelu. "Przykro mi" rzekł recepcjonista, "ale ostatni pokój jaki mieliśmy został właśnie wynajęty przez Włocha".

Który to numer?" zapytała w desperacji kobieta. "Może uda mi się coś z nim wynegocjować"

Recepcjonista powiedział jej który to pokój, kobieta weszła na górę i zapukała do drzwi. Włoch wpuścił ją do siebie.

"Proszę pana" powiedziała "Nie znam pana i pan mnie nie zna, ale rozpaczliwie potrzebuję miejsca do spania. Nie będę panu przeszkadzać, obiecuję, jeśli tylko pozwoli mi pan skorzystać z tej małej kanapy."

Włoch pomyślał przez minutę i odpowiedział "Ok.". Kobieta zwinęła się w kłębek na kanapie i Włoch wrócił do łóżka. Ale kanapa była bardzo niewygodna i po kilku minutach kobieta na palcach podeszła do łóżka i szturchnęła Włocha w ramię. "Proszę pana" rzekła "Nie zna mnie pan, i ja nie znam pana, ale ta na tej kanapie spanie jest niemożliwe. Czy mogłabym przespać się tutaj, na skraju łóżka?"

"Ok." odpowiedział Włoch, "Proszę skorzystać ze skraju łóżka".

    Kobieta położyła się na łóżku, ale po kilku minutach poczuła zimno i ponownie szturchnęła Włocha.

"Proszę pana" powiedziała "Nie zna mnie pan, i ja nie znam pana, lecz jest tu bardzo zimno. Czy mogłabym spać pod kołdrą wraz z panem?"

"Ok." odpowiedział Włoch "Proszę skorzystać z kołdry".

Kobieta wsunęła się pod kołdrę, lecz bliskość męskiego ciała poruszyła ją i zaczęła czuć się trochę napalona. Znowu szturchnęła Włocha.

"Proszę pana" rzekła "Nie zna mnie pan i ja nie znam pana, ale co sądzi pan o małym przyjęciu?"

Doprowadzony do rozpaczy Włoch podniósł się z łóżka krzycząc: "Nie znam pani, i pani nie zna mnie, w samym środku nocy kogo zaprosimy na przyjęcie?"

    I to właśnie tak jest "Ty nie znasz mnie, ja nie znam ciebie". Jest przypadkowe. Są w ludziach potrzeby, ludzie czują się osamotnieni, potrzebują kogoś kto by wypełnił ich samotność. Nazywają to miłością. Pokazują miłość ponieważ jest to jedyny sposób na to by kogoś przyciągnąć do siebie. Ten ktoś nazywa to także miłością ponieważ jest to jedyny sposób na to by przyciągnąć ciebie. Ale kto wie czy to jest miłość czy nie? W rzeczywistości miłość jest grą.

    Tak, istnieje możliwość prawdziwej miłości, ale ona wydarza się tylko wtedy gdy nikogo nie potrzebujesz - w tym leży trudność. Tak samo funkcjonują banki. Jeśli idziesz do banku i potrzebujesz pieniędzy, nie dadzą ci żadnych. Jeśli nie potrzebujesz żadnych pieniędzy, masz ich wystarczająco dużo, przyjdą do ciebie i zawsze będą gotowi ci je dać. Gdy nie potrzebujesz, są gotowi ci je dać, gdy potrzebujesz, nie są gotowi ich dać.

    Gdy nie potrzebujesz osoby w ogóle, gdy jesteś całkowicie samowystarczalny, kiedy możesz być sam i być niezmiernie z tym szczęśliwy i ekstatyczny, wtedy miłość jest możliwa. Ale wtedy, także, nie możesz być pewien czy miłość drugiego jest prawdziwa czy też nie - możesz być pewien tylko jednej rzeczy: tego czy twoja miłość jest prawdziwa. Jak możesz być pewien co do drugiej osoby? Lecz wówczas nie ma potrzeby bycia tego pewnym.

Ten ciągły niepokój co do tego czy miłość drugiej osoby jest prawdziwa czy też nie, pokazuje po prostu jedną rzecz: że twoja miłość nie jest prawdziwa. W przeciwnym razie kto by się tym przejmował? Dlaczego się tym zamartwiać? Ciesz się tym gdy trwa, bądź razem gdy możesz być razem! To jest fikcja, lecz ty potrzebujesz fikcji.

    Nietsche miał w zwyczaju mawiać, że człowiek nie umie żyć bez kłamstw. Nie umie żyć z prawdą; prawda jest zbyt ciężka do zniesienia. Potrzebujesz kłamstw - kłamstwa w subtelny sposób nawilżają twój system. Są lubrykantami - widzisz kobietę, mówisz "Jaka piękna! Nigdy nie spotkałem tak pięknej osoby". To są po prostu lubrykacyjne kłamstwa - wiesz to! Już mówiłeś te same słowa innej kobiecie, i wiesz, że będziesz je mówił innej kobiecie w przyszłości. I kobieta także mówi, że jesteś jedyną osobą, która kiedykolwiek ją tak pociągała. To są kłamstwa. Za tymi kłamstwami nie ma nic poza potrzebą. Chcesz by ta kobieta była z tobą, by wypełniła twą wewnętrzną dziurę, chcesz wypełnić jej obecnością swą wewnętrzną pustkę. Ona także tego chce. Próbujecie użyć siebie nawzajem jako środków.

Dlatego kochankowie, tak zwani kochankowie, zawsze są w konflikcie - ponieważ nikt nie chce być używany, bo gdy używasz osobę to ona staje się rzeczą, redukujesz ją do towaru. I każda kobieta czuje, po kochaniu się z mężczyzną, smutna, oszukana, ponieważ mężczyzna odwraca się plecami i zasypia - skończone jest skończone!

    Wiele kobiet powiedziało mi, że płaczą po kochaniu się z mężczyzną - ponieważ po kochaniu się mężczyzna nie jest już dłużej zainteresowany. Jego zainteresowanie leżało w konkretnej potrzebie, następnie odwraca się, zasypia i nawet nie zawraca sobie głowy tym co się dzieje z kobietą. Mężczyźni czują się także oszukani. Wkrótce zaczną podejrzewać, że kobieta kocha ich dla czegoś innego - dla pieniędzy, władzy, bezpieczeństwa. Zainteresowanie może mieć podłoże ekonomiczne, lecz to nie jest miłość.

    Ale to jest prawda. Tak właśnie jest, tylko tak może być! Sposób w jaki egzystujesz, żyjesz prawie, że śpiąc, poruszając się w stanie zamroczenia, to jest jedyny sposób z możliwych. Lecz nie martw się tym czy kobieta kocha cię prawdziwie czy też nie. Dopóki śpisz będziesz potrzebować czyjejś miłości - nawet jeśli jest fałszywa, będziesz jej potrzebować. Ciesz się nią. Nie kreuj niepokoju. I próbuj bardziej i bardziej przebudzić się .

    Pewnego dnia, kiedy naprawdę się przebudzisz, będziesz w stanie kochać - lecz wtedy będziesz pewien tylko swojej miłości. I to wystarczy! Kto przejmowałby się resztą? Teraz chcesz używać innych; gdy jesteś naprawdę błogi sam w sobie, nie chcesz używać nikogo. Chcesz się wtedy dzielić. Masz tak dużo, tak dużo w sobie, przelewającego się, i chciałbyś się tym z kimś dzielić. I będziesz czuł się wdzięczny, że ktoś był gotów to przyjąć. I na tym koniec! To tyle!

Teraz, zbyt bardzo martwisz się tym czy ta druga osoba kocha cię naprawdę, ponieważ nie jesteś pewien swej własnej miłości. To jedna rzecz. I nie jesteś pewien swej własnej wartości. Nie możesz uwierzyć, że ktoś naprawę może cię kochać; niczego w sobie nie widzisz. Nie umiesz siebie kochać, jak więc ktoś inny może cię kochać? To wydaje się tak nierealne, tak niemożliwe.

Czy kochasz siebie? Nawet nie zadałeś sobie tego pytania. Ludzie siebie nienawidzą, potępiają- cały czas potępiają, ciągle myślą, że są źli, zepsuci. Jak ktoś może cię kochać, taką złą osobę. Nie, nikt naprawdę nie może cię prawdziwie kochać- ta osoba musi cię nabierać, oszukiwać, musi być jakiś inny powód. Ona pewnie chce czegoś, on pewnie chce czegoś.

Ty znasz swoją niegodność, bezwartościowość - więc miłość musi być poza kwestią. I gdy kobieta pojawia się i mówi, że uwielbia cię, nie umiesz zaufać. Jeśli idziesz do kobiety i mówisz jej, że ją uwielbiasz a ona siebie nienawidzi, jakże może ci uwierzyć? To nienawiść do siebie kreuje tę obawę i niepokój.

    Nie ma sposobu by być pewnym drugiej osoby. Najpierw stań się pewnym siebie. Osoba, która jest pewna co do samej siebie, jest pewna całego świata. Pewność osiągnięta w swoim własnym rdzeniu staje się pewnością co do wszystkiego co robisz i co ci się przydarza. Osadzony w sobie, ześrodkowany, ugruntowany w sobie, nigdy nie martwisz się o te rzeczy. Akceptujesz.

Jeśli ktoś cię kocha, akceptujesz to ponieważ kochasz siebie. Jesteś szczęśliwy ze sobą; ktoś inny także jest szczęśliwy z tobą - dobrze! Nie uderza ci to do głowy, nie czyni cię to szaleńczo egoistycznym. Ty po prostu cieszysz się sobą, ktoś inny też cieszy się tobą - dobrze! Gdy to trwa, żyj tą fikcją tak pięknie jak to możliwe - to nie będzie trwać wiecznie.

    Lecz to także kreuje problem. Gdy miłość jest skończona, zaczynasz myśleć, że była fałszywa i dlatego się skończyła. Nie, niekoniecznie - niekoniecznie. Mogła mieć promyk prawdy w sobie, ale obydwoje nie byliście w stanie utrzymać tej prawdy. Zabiliście ją. Była tam i zabiliście ją. Nie byliście zdolni do miłości. Potrzebowaliście miłości; ale nie byliście do niej zdolni. A więc spotykasz mężczyznę lub kobietę; rzeczy idą bardzo dobrze, bardzo gładko, fantastycznie pięknie - na początku. Moment w którym przyzwyczajacie się do siebie, rzeczy zaczynają się psuć, pogarszać. Im bardziej przyzwyczajasz się, tym bardziej konflikt wzrasta. To zabija miłość.

    Jak ja to widzę, każda miłość ma na początku promień światła w sobie, ale kochankowie go niszczą. Oni przenoszą na ten promień światła całą swoją wewnętrzną ciemność. I niszczą go. A kiedy zostaje zniszczony, myślą, że miłość była fałszywa. Oni ją zabili! Ona nie była fałszywa - oni są fałszywi. Promień był prawdziwy.

    Więc nie martw się o drugą osobę, nie martw się o to czy jej miłość jest prawdziwa czy nie. Gdy jest, ciesz się nią. Nawet jeśli jest to marzenie, jest dobrze o niej marzyć. I stawaj się bardziej i bardziej uważny siebie i świadomy, by wyjść ze snu.

Gdy jesteś świadomy, całkowicie inny rodzaj miłości zacznie wschodzić w twoim sercu - miłości, która jest absolutnie prawdziwa, która jest częścią wieczności. Lecz wówczas nie jest ona potrzebą, jest wtedy luksusem.

(Fragment książki "Love, Freedom, Aloneness. The Koan of Relationships" Osho, Wyd. St. Martin's Griffin 2001)